15 april 2018. Het is een stralende zondagmiddag als een Zwitserse vriend me de melkveehouderij van zijn oom laat zien. Idyllisch ogend, ergens in het glooiende landschap van de Jura, met achterin de twintig koeien. Nathanaël vertelt dat hij zijn jeugd doorbracht op deze plek. Hij leerde door voor boer en is nu werknemer op een boerderij elders in Zwitserland.

Werk voor twee, salaris voor één

Als hij terugkomt voor familiebezoek helpt hij echter nog altijd een handje mee. Net als zijn ouders dat permanent doen, zijn opa en de rest van de familie. De melkprijs is zo laag, vertelt Nathanaël, dat de verkoop ervan één salaris oplevert – terwijl er werk is voor twee.

cow licking face while eating hay in barn

Deze boerderij bestaat dus bij de gratie van het vrijwilligerswerk dat Nathanaëls familie er instopt. Natuurlijk krijgen ze een deel van hun uren vergoed. En de melk die ze thuis gratis drinken is ook een vorm van betaling. Maar het mag geen naam hebben, zegt Nathanaël. Het werk dat hij doet wordt bij lange na niet naar behoren gewaardeerd.

De middag raakt me diep.

De middag raakt me diep. Dit soort verhalen hoorde ik eerder, maar nu kijk ik onderbetaling recht in de ogen. Nederland is Zwitserland niet en bij ons zal zo’n boerderij er anders – groter? – uitzien. Maar het principe is hetzelfde. Ook ik koop melk in de supermarkt. Hoe weet ik zeker dat de boer die daarvoor werkte niet wordt uitgeknepen?

Dát ik die vraag stel komt niet uit het luchtledige. Van jongs af aan zet onrecht bij mij iets in beweging. Als tiener werd ik geraakt door verhalen van wereldveranderaars. Vanbinnen brandde de onvrede over leed dat ik overal om me heen zag, maar hoe die onvrede om te zetten in verandering – dat wist ik nooit. Tot ik een Bijbelverhaal tegenkwam dat het gevoel waar ik al jaren mee rondliep, voor het eerst onder woorden bracht.

Arbeiders afbeulen

In dit verhaal is God bij monde van de profeet Jesaja in gesprek met zijn volk. Een volk dat zich op het eerste gezicht uit de naad werkt om God te plezieren, maar als ze bidden verhoort hij hun gebeden niet. Dus vragen ze God: “Waarom ziet u niet dat we vasten? Waarom merkt u het niet als we ophouden met eten en drinken?”

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

God zit niet te wachten op vroom gedrag, zo blijkt uit het verhaal, maar wil dat zijn volk recht doet. Hij verhoort hun gebeden niet, zegt hij, “omdat jullie op je vastendagen nog handeldrijven en jullie arbeiders afbeulen.” (vertaling: NBV)

“…omdat jullie je arbeiders afbeulen.”

Het zet me aan het denken: hoe zit dit in mijn leven? Hoezeer doe ik eigenlijk recht aan ‘mijn’ arbeiders?

‘Mijn’ arbeiders

Ik leef in een geglobaliseerde wereld waarin ik niet kan zien wie er voor mijn eten werkt. De mensen in dit verhaal kenden de mensen die ze afbeulden – ik heb geen idee wie er schuilgaat achter de winkels waar ik boodschappen doe.

Hoe zorg ik ervoor dat ik mijn ogen niet sluit voor onrecht dat mijn koopgedrag misschien in de hand werkt? Hoe kan ik zeker weten dat ik ‘mijn’ arbeiders – de mensen die werken voor mijn consumptie – niet afbeul? Eerlijk is eerlijk: dat kan ik niet zeker weten.

Omdat ik het belangrijk vind om mijn ogen niet te sluiten en te zoeken naar een economie die recht doet aan de makers achter onze consumptie ben ik opzoeknaardemakers.nl gestart.

Zoek je met me mee? En misschien raakt onderwaardering jou wel om hele andere redenen. Welkom, zou ik zeggen. Juist door samen het gesprek te voeren kunnen we zoeken naar een eerlijkere economie.

Zoek mee: