Ik lees verhalen over uitbuiting van de makers van ons eten. Verhalen, die me doen afvragen in hoeverre ik er nog vanuit kan gaan dat de makers van ons eten eerlijk worden gewaardeerd. Betekent het bestaan van fairtradechocolade dat alle andere chocolade dus in slavernij tot stand komt? Dit zijn de verhalen waar vanuit ik mijn zoektocht start.

In juni 2018 publiceerde Oxfam Novib een schokkend rapport over uitbuiting en schending van mensenrechten in de toeleveringsketens van supermarkten. In het rapport worden de uitkomsten van een grootschalig internationaal onderzoek toegespitst op Amerikaanse, Engelse, Duitse én Nederlandse supermarktketens.

Het onderzoek genaamd ‘Rijp voor verandering’ beschrijft dat het Nederlandse supermarktlandschap wordt gedomineerd door een klein aantal grote supermarktketens. In 2017 hadden Albert Heijn (35,3%), Jumbo (18,7%), Lidl (10,5%), Aldi (6,7%) en de centrale inkooporganisatie Superunie (die inkoopt voor alle andere kleinere supermarkten zoals Plus, Dirk, Coop en Hoogvliet) samen de markt in handen.

Als gevolg hiervan hebben supermarkten een machtige positie. Ze kunnen lage tarieven en nadelige leveringsvoorwaarden opleggen aan hun toeleveranciers. Ik kan het moeilijk verkroppen als ik lees dat werknemers in de ketens van onze supermarkten, bijvoorbeeld op Zuid-Afrikaanse druivenplantages, hongerlijden.

Eén van die ketens wordt uitgediept in TONY – Van chocoladecrimineel tot wereldverbeteraar, een documentaire over de totstandkoming van het inmiddels alom bekende chocolademerk Tony Chocolonely. Journalist Teun van de Keuken gaat op onderzoek uit en toont aan dat er (kind)slavernij bestaat in de productieketens van bekende chocolademerken.

The Economist onderzocht hoe banken mensenhandel kunnen tegengaan. Onderstaande documentaire verhaalt over Samart, die acht jaar lang gevangenzat op een vissersboot. Hij werkte van ’s ochtends 3 of 4 uur tot de volgende dag 1 of 2 uur. Als hij niet doorwerkte, werd hij geslagen. Hij belandde in deze situatie doordat hem een baan als beveiliger werd beloofd, maar in plaats daarvan werd verdoofd en verhandeld. Van de naar schatting 425.000 slaven werkzaam in Thailand, werkt een groot deel in de visserij.

Maar ook op Nederlandse bodem zijn de verhalen schrijnend. In november 2018 maakte Nieuwsuur een rapportage over een toename in zelfmoord onder boeren. Onder meer financiële zorgen, strenge milieuwetten en eenzaamheid dragen bij aan een verhoogd niveau van stress. Zo vraag ook ik mezelf af: in welke mate draagt de supermarktprijs die ik betaal bij aan de financiële zorgen waar boeren mee kampen?

Onderzoek naar de werkomstandigheden van de makers van ons eten, zoals in bovenstaande verhalen, is uitermate belangrijk. Mijn zoektocht legt de nadruk echter elders: ik wil de oorzaken van en oplossingen voor onrecht in de keten aan het licht te brengen. Hoe komt het dat we de makers van ons eten misprijzen en hoe kan het anders? Dat wil ik weten.

Volg mijn zoektocht online en laat me weten wat jouw vragen en ideeën zijn. Of zoek live mee en schuif aan bij m’n volgende interview. Ik kan dit niet alleen en heb je hulp nodig om te duiden wat ik leer en tot evenwichtige antwoorden op mijn vragen te komen.

zoek mee: