In hoeverre draagt FrieslandCampina bij aan onderbetaling van Nederlandse boeren?

Op opzoeknaardemakers.nl onderneem ik een zoektocht naar een eerlijke waardering van de makers van ons eten. Hoe kunnen we de samenleving zo inrichten dat een eerlijke prijs voor de makers norm wordt? In mijn zoektocht staat het maatschappelijk gesprek centraal. Als journalist verzamel ik perspectieven van makers, consumenten, bestuurders, handelaren, financiers en tal van anderen om tot een zo eerlijk mogelijk verhaal te komen. Waarbij ik onafhankelijk te werk ga: niemand betaalt voor dit artikel, dus niemand bepaalt wat ik schrijf. Zoek je met me mee?

Uit onderstaande documentaire begrijp ik dat 80 procent van de Nederlandse melkveehouders hun melk levert aan FrieslandCampina.

Zelf kom ik uit op een ander percentage. Uit de Agri-Nutri Monitor 2020 haal ik dat er in 2019 16.256 melkveebedrijven actief waren in Nederland (p. 137). Uit het jaarverslag van FrieslandCampina maak ik op dat de coöperatie aan het einde van 2019 10.750 Nederlandse leden-melkveebedrijven had. Dat zou betekenen dat 66 procent van de Nederlandse melkveehouders hun melk levert aan FrieslandCampina.

In opdracht van het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Voedselkwaliteit en de Autoriteit Consument & Markt voerde Wageningen Economic Research (WR) een prijsmonitor uit. WR heeft voor zes producten de kosten en opbrengsten van primaire producenten en andere schakels in de voedselketens onderzocht, en daarbij reguliere producten vergeleken met producten die voldoen aan de eisen voor biologische productie. Het onderzoek is uitgevoerd voor uien, witte kool/zuurkool, peren, tomaten, koemelk en varkensvlees.

Agri-Nutri Monitor 2020

Desalniettemin, als er één partij bepalend is voor de prijs die Nederlandse melkveehouders krijgen, is het FrieslandCampina.

Ook in de Agri-Nutri Monitor lees ik dat de gemiddelde Nederlandse melkveehouder jaarlijks een verlies van 4% maakt:

“De gemiddelde consumentenprijs van gangbare dagverse melkproducten was in de periode 2017-2019 rond 0,80 euro per kg (exclusief btw). De gemiddelde brutomarge van de melkveehouder was 0,39 euro per kg, de nettomarge -4%. De brutomarge van de verwerker was 0,15 euro per kg, de nettomarge -2%. De brutomarge van supermarkten was 0,29 euro per kg, de nettomarge 7%.”

FrieslandCampina maakte in 2019 297 miljoen euro winst. Dat is 2,6% van de omzet van 11,3 miljard euro (11.297.000.000).

Over de winstverdeling, uit het jaarverslag: 

Van de winst in 2019 van 278 miljoen euro werd 64 miljoen euro toegerekend aan minderheidsbelangen (2018: 73 miljoen euro). De executive board heeft voorgesteld om 158 miljoen euro toe te voegen aan de algemene reserve (2018: 74 miljoen euro). De resterende winst werd als volgt bestemd: 48 miljoen euro is gereserveerd als rentevergoeding aan houders van leden- obligaties (2018: 47 miljoen euro) en 8 miljoen euro als rentevergoeding voor de lening van de coöperatie aan de onderneming (2018: 9 miljoen euro).
 

De betekenis van het begrip ‘minderheidsbelang’ is me nog niet duidelijk. Betekent dit dat een paar aandeelhouders 64 miljoen uitgekeerd krijgen?